معرفی گیاه دارویی کاسنی

هر ساله گیاه دارویی کاسنی از اوایل اردیبهشت وخرداد ماه رشد رویشی و اواخر خرداد و تیر ماه گل دهی آن در محوطه اداری مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان آغاز میگردد،

به گزارش روابط عمومی و امور بین الملل مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان، دکتر سید علی حسینی رییس بخش تحقیقات جنگل ها، مراتع و آبخیزداری در این خصوص گفت: معمولاً به علت عدم شناخت از این گونه با ارزش دارویی بعنوان یک زحمت در از بین بردن آن و پاک کردن محوطه مرکز تلقی می شود اما این گونه از گیاهان شاخص دارویی شمال کشور بخصوص در گرگان می باشد و بویژه در محوطه مرکز بصورت یک اجتماع گیاهی ظاهر شده و نیازهای اکولوژیک زیادی ندارد و کاملاً سازگار با این منطقه است.
مشخصات گياه شناسي
كاسني (Cichorium intybus) گياهي است با ساقه هاي، باريك و طويل كه در حالت وحشي ارتفاعش به 5/0 تا 5/1 متر مي رسد ولي اگر پرورش يابد از دو متر می رسد. گل ها بسيار ريز و فاقد گلپوش مشخص و متمايز بوده و در گل آذين خوشه قرار گرفته و به رنگ زيباي آبي و در قسمت مياني در تابستان از تير تا شهريور ظاهر مي شوند. بعضي از پايه هاي اين گياه به تناسب شرايط متفاوت محيط زندگي، داراي گل هايي به رنگ سفيد مي باشند. ريشه گياه قهوه اي و كمي بنفش با مغزي سفيد و طعمي گس و ترش، آب دار، قوي به قطر انگشت؛ که در داخل آن شيرابه اي شيري رنگ جريان دارد.
انتشار جغرافیایی در جهان:
اروپا، آسیا، در اغلب نقاط جهان به حالت کاشته شده است.
انتشار جغرافیایی در گلستان:
در اغلب مناطق استان زمين هاي نسبتاً مرطوب كنار جاده ها، اماكن باير و دامنه هاي كم ارتفاع بخصوص بصورت علف هرز اراضی زراعی، حاشیه جاده‌ها و باغ‌ها و مناطق مرطوب در بندرگز، بندرترکمن، کردکوی، گرگان، علی‌آباد، گنبد، آزادشهر، مینودشت، کلاله، مراوه تپه و پارک ملی گلستان می‌روید.
اندام هاي مورد استفاده
ريشه، برگ، دانه، گل و تقريبا تمامي اعضاي كاسني مورد استفاده قرار مي گيرد.
برخی از خواص کاسنی
تمام قسمت هاي كاسني مخصوصاً ريشه و برگ آن، محرك صفرا بوده و به عمل هضم كمك مي كند و اثر آن در نارسايي هاي كبدي؛ قولنج هاي كبدي و ناراحتي هاي صفراوي بارز است. ريشه و برگ هاي آن در بهبود تب ها ،يرقان (زردي) و انسداد مجاري صفراوي مفيد است. اگر آب پخته كاسني را با سكنجبين ميل كنيد بهترين داروي تب هاي طولاني و مداوم است.
استفاده از عرق كاسني براي كلسترول خون؛ خارش هاي پوستي ، طراوت و شادابي پوست و رفع جوش صورت توصيه مي شود. از دم كرده بر گ هاي تازه كاسني و يا جوشانده برگ هاي خشك و يا دم كردن گل هاي كاسني نيز مي توان استفاده كرد. آگاهي از خواص كاسني امروزه به مثابه پاره اي از فرهنگ ايراني درآمده و مردم ما رويكرد مثبتي نسبت به اين گياه دارند. معمولا اغلب عطاري ها محصولات اين گياه را به صورت عرقيات و تركيب با گياهان ديگر به صورت پودر يا كپسول براي درمان به كار برده و عرضه مي كنند و از گياهان پر فروش عطاري هاست.
مقدار زياد اينولين در كاسني موجب مدر بودن آن مي شود و از طريق دفع كليو ي و صفرا سموم بدن را دفع مي كند. اهميت ريشه كاسني در درمان بيماري هاي كبدي و صفراوي به خوبي ثبت شده است. با توجه به اهميت كبد در تصفيه بدن از سموم و كمبود داروهاي كبدي در كشور به نظر مي رسد زمينه كاري براي تهيه فراورده هاي متعدد از اين گياه با ارزش موجود مي باشد.
از مخلوط برگ، ريشه و تخم اين گياه براي درمان مسموميت ها، ورم مفاصل، ورم طحال، اخلاط خوني، تقويت بنيه و تصفيه خون به ويژه در بيماري هاي عفوني استفاده مي شود. از آن به عنوان اشتها آور و درمان نارسايي اعمال كبد، هيستري، وجود خون در ادرار، تب هاي نوبه، بيماري هاي مزمن پوستي در حالات خفيف دفع رسوبات ادراري، عفونت مجاري ادرار، كم خوني، نقرس و روماتيسم بهره گرفته مي شود.
جهت کسب اطلاعات بیشتر به کتاب گیاه دارویی- صنعتی کاسنی نویسنده مهدی عماد و همکاران سال 1391 انتشارات پونه مراجعه نمایید.