گزارش نام‌گذاری و معرفی ارقام جدید گندم نان دیم

ارقام جدید گندم نان همتا، کیان، دهقان و شایان برای کشت در دیمزارهای سرد و معتدل کشور توسط محققان مؤسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور در سال ۱۴۰۲ نام‌گذاری و معرفی شدند.
به گزارش روابط‌عمومی و امور بین‌الملل مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، ارقام جدید گندم نان از سوی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی معرفی شد و شهریار کیا عضو هیئت‌علمی و معصومه خیرگو محقق بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، افتخار مشارکت در معرفی این رقم را داشت.
از ویژگی‌های این ارقام داشتن پتانسـیل عملکرد بالا، تحمل به تنش‌های خشـکی و سـرما، دارای کیفیت نانوایی خوب، پایداری عملکرد بالا، وزن هزار دانـه بالا و مقاوم تا نیمه مقـاوم به بیماری‌های زنگ‌های زرد و قهوه‌ای می‌باشد.
این ارقام حاصل اجرای ۲۹ پروژه تحقیقاتی در ۱۲ ایستگاه تحقیقاتی طی مدت ۱۵ سال بود. در این راستا، لاین‌های جدید از طریق دو رگ گیری در طی سال‌های 86-1385 در ایستگاه تحقیقات کشاورزی دیم مراغه به‌منظور تجمیع ژن‌های مفید والدین گندم‌های بهاره در ارقام و لاین‌های زمستانه در لاین‌های جدید ایجاد شدند. گزینش در نسل‌های در حال تفرق به روش انتخاب بالک تغییر شکل یافته، شجره‌ای و بالک در طی سال‌های 92-1387 انجام گرفت. بررسی لاین‌های جدید به همراه شاهدها در قالب آزمایشات مشاهده‌ای، مقدماتی مشترک و مقایسه عملکرد در طی سال‌های 95-1392 در ایستگاه‌های تحقیقاتی دیم انجام شد. به دلیل دارابودن ویژگی‌های مطلوب زراعی و عملکرد دانه قابل قبول انتخاب و به مدت سه سال زراعی 98-1395 در قالب پروژه سازگاری و پایداری عملکرد دانه در ایستگاه‌های تحقیقاتی ارزیابی شدند. لاین‌های جدید از سال زراعی 97-1396 الی 1400-1399 در قالب پروژه تحقیقی- تطبیقی در استان‌های آذربایجان شرقی، کردستان و کرمانشاه همراه با ارقام سرداری، آذر2، اوحدی، هما، جام، کمال، باران، هشترود و صدرا، ریژاو، پراو، شالان ارزیابی شدند. مقاومت لاین‌های جدید در برابر بیماری‌های زنگ، سپتوریا و فوزاریوم سنبله در کرج، گلستان، فارس، خوزستان، خراسان رضوی و اردبیل تحت شرایط آلودگی مصنوعی مورد ارزیابی قرار گرفتند.
میانگین عملکرد ارقام جدید گندم نان G7 (همتا)، G12 (کیان)، G17 (دهقان) و G18 (نفیس) طی سال‌های زراعی 99-1393 به ترتیب 2169، 1973، 2102 و 2001 کیلوگرم در هکتار بود که نسبت به میانگین شاهدهای تجاری (سرداری، صدرا، هسترود، باران، واران، کمال و جام) با 1798 کیلوگرم در هکتار به ترتیب 21، 10، 17 و 11 درصد برتری داشتند که با جایگزینی این ارقام به ترتیب 371، 175، 304 و 203 کیلوگرم اضافه محصول نسبت به شاهدهای تجاری عاید کشاورزان دیم کار خواهد شد که با احتساب هر کیلوگرم گندم خوراکی به قیمت 205000 ریال در سال زراعی جاری، به ترتیب 76، 35، 62 و 42 میلیون ریال در هکتار درآمد بیشتر عاید کشاورز خواهد شد.