حضور پژوهشگر بخش تحقیقات فنی و مهندسی مرکز تحقیقات و آموزش گلستان در نشست راهکارهاي برون رفت از بحران کم آبي

پژوهشگر بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان در نشست راهکارهاي برون رفت از بحران کم آبي حضوری فعال داشت.

به گزارش روابط عمومي مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان، نشست راهکارهاي برون رفت از بحران کم آبي در دفتر سرپرستي روزنامه خراسان در گلستان با حضور متعصصان و مدیران دستگاه های مختلف برگزار شد و دکتر محمداسماعيل اسدي عضو هیات علمی بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی این مرکز با ارائه تجربات و نقطه نظرات در این نشست نقش فعالی داشت:
در این راستا روزنامه سراسری خراسان مورخ دوشنبه 1394/06/02 شماره انتشار 19051 در گزارشی، این نشست را این گونه تشریح نمود:
برگزاري نشست راهکارهاي برون رفت از بحران کم آبي در دفتر سرپرستي روزنامه خراسان در گلستان
مديريت مصرف آب، گام اول و آخر

فريده ستايشگر- زنگ خطر چند سالي است که به صدا درآمده اما هنوز خيلي از مردم اين مسئله را باور ندارند، صداي پاي خشکسالي اين بار بلندتر از هميشه شنيده مي شود. درياچه ها و تالاب ها و رودخانه ها خشک شده و سطح آب هاي زيرزميني هم چندين متر افت کرده، دشت ها فرونشسته اند، جنگل ها مکرراً دچار حريق مي شوند، اراضي کشاورزي خشک شده و حتي براي تأمين آب شرب شهروندان هم مشکلات زيادي وجود دارد و … با اين وجود نه تنها تعداد بسيار زيادي از مردم بلکه هنوز هم برخي از مسئولان بحران کم آبي را باور ندارند. نوار باريک سرسبز جنگل هاي هيرکاني از نوکنده تا تنگراه، موجب شده اين استان در منظر همگان، گلستان ايران به شمار بيايد در حالي که بيش از نيمي از پهنه اين استان داراي آب و هوايي خشک و بياباني است و روند بيابان زايي نيز سرعت زيادي دارد. برنامه ها، نشست هاي هم انديشي و جلسات متعددي در خصوص وضعيت خشکسالي در استان و علل وقوع آن برگزار شد اما اين بار روزنامه خراسان، پيش قدم شد و به منظور پيدا کردن راهکارهاي عملياتي براي برون رفت از بحران کم آبي، نشستي را با تعدادي از صاحب نظران اين حوزه برگزار کرد.در اين نشست که بيش از ۳ ساعت به طول انجاميد، رييس پژوهشکده محيط هاي خشک کشور، معاون حفاظت و بهره برداري شرکت آب منطقه اي گلستان، معاون آبخيزداري اداره کل منابع طبيعي و آبخيزداري، عضو هيئت علمي مرکز تحقيقات کشاورزي و منابع طبيعي استان و مديرکل هواشناسي استان نيز حضور داشتند. در ابتداي اين نشست مديرکل هواشناسي استان با اشاره به برخي از شاخص ها، بر وقوع خشکسالي شديد در گلستان تأکيد کرد و گفت: امسال از نظر شاخص SPEI گلستان جزو 4 استان درگير با خشکي شديد در کشور بوده هرچند با توجه به بررسي آمارها معتقديم که گلستان نخستين استان در زمينه خشکسالي است.
محمدرضا رضوي با بيان اين که طول دوره گرمايي، وضعيت گلستان را امسال غيرقابل تحمل کرده است، تصريح کرد: امسال درجه حرارت در استان 3 درجه نسبت به ميانگين نرمال و حتي سال گذشته افزايش پيدا کرده و خيلي از گياهان نمي توانند اين آستانه خشکي را تحمل کنند و آسيب زيادي هم ديدند.
وي با بيان اين که براي ارائه راهکارهاي بلندمدت و عملياتي بايد دانشگاهيان پاي کار بيايند، خاطرنشان کرد: وضعيت گلستان در اين شرايط نگهداشتن شيشه در کنار سنگ است، از طرفي محيط زيست گلستان نسبت به استان مازندران شکننده تر است و رطوبت زير 6 درصد به شدت تبخير و تعرق را افزايش مي دهد.
به گفته وي، طي 11 ماهه گذشته ميزان بارندگي در استان 28 درصد کاهش و دما نيز 3 درجه افزايش و ميزان رطوبت نيز کاهش زيادي داشت.مديرکل هواشناسي استان با اشاره به روند خشکسالي در استان يادآور شد: طي 13 سال گذشته، گلستان 10 سال گرم و کم بارش را پشت سرگذاشته، اين بدان معناست که از اين پس بايد خشکي را ويژگي گلستان بدانيم. دليل آن هم تغيير جريانات هوايي است که در گذشته شمال و شمال غربي بوده و الان به جنوبي و شمال شرقي تغيير کرده است.معاون آبخيزداري اداره کل منابع طبيعي و آبخيزداري استان با تأکيد بر آسيب پذيري زياد گلستان از پديده خشکسالي، خاطرنشان کرد: شايد اگر اين خشکسالي در استان هايي مانند يزد و سمنان اتفاق بيفتد، آسيب چنداني به وضعيت معيشتي مردم آنجا وارد نشود به دليل اين که محور فعاليت هاي اين مناطق صنعتي است در حالي که عمده فعاليت ها در اين استان معطوف به کشاورزي بوده و هست. عبد الرحيم لطفي با اشاره به شکنندگي بالاي منابع طبيعي استان تصريح کرد: خشکي شديد و کاهش رطوبت هوا در سالجاري موجب بروز حريق هاي متعددي در جنگل ها و مراتع استان شد به نحوي که در برخي از شهرستان ها مانند کلاله کمتر روزي را داشتيم که آتش سوزي گزارش نمي شد. خشکي، خزان زودرس و حتي خشکيدگي برخي از گونه هاي گياهي مانند توسکا در جنگل هاي استان کاملاً واضح و روشن است.وي دغدغه ديگر را استفاده کشاورزان از آب چشمه ها براي کشت محصول برشمرد و تصريح کرد: کشاورزاني در دهنه زرين گل علي آباد کتول در يک مقطع زماني آب چشمه ها را به سمت اراضي کشاورزي هدايت کردند و تمامي درختان در اين مسير را خشکاندند، جنگل هاي استان در وضعيت معمول هم دچار مشکلات زيادي بودند و حال با اين خشکي ها به چالش هاي آن افزوده شده است.وي موثرترين اقدامات براي کاهش آسيب هاي خشکسالي را حفظ و توسعه پوشش گياهي و انجام فعاليت هاي آبخيزداري دانست و گفت: حفظ جنگل ها و توسعه کشت گونه هاي مقاوم و حفظ اراضي شيبدار و تبديل آن به باغات از جمله اقداماتي است که مي توان بخشي از آسيب ها و اثرات خشکسالي وتغيير اقليم را کاهش داد. در بخش آبخيزداري نيز بايد عمليات هاي مکانيکي، بيومکانيکي و بيولوژيکي را به طور همزمان در حوزه هاي آبخيز اجرايي کنيم که حداقل آن کنترل رواناب ها و رساندن به تغذيه سفره هاي آب زيرزميني است.عضو هيئت علمي مرکز آموزش و تحقيقات کشاورزي و منابع طبيعي استان با تأکيد بر اين که کمبود آب نداريم اما سوء مديريت و رشد غيرمتعادل جمعيت موجب به وجود آمدن اين بحران شده است، خاطرنشان کرد: منابع آبي طي تمام سال ها ثابت بوده و هيچ کمبود آبي وجود ندارد اما نياز به دليل رشد غيرمتعادل جمعيت و سوء مديريت بر منابع آبي افزايش يافته است.
محمداسماعيل اسدي عوامل انساني را مهم ترين دليل بروز اين وضعيت برشمرد و گفت: تا قبل از 3، 4 دهه گذشته تنها 10 سد بزرگ در کشور وجود داشت و اما طي اين سال ها 700 سد ساخته شد، درياچه ها و تالاب ها خشک شده و محيط زيست رو به نابودي رفته است.وي آمارهايي از سرانه مصرف آب از سال 1335 تاکنون ارائه کرد و افزود: در سال 35 سرانه مصرف آب به ازاي هر نفر در کشور 7 هزار مترمکعب بوده که در سال 80 به هزار و 800 متر مکعب رسيده است. پيش بيني ها نيز نشان مي دهد تا سال 1400 جمعيت کشور به 100 ميليون نفر مي رسد و سرانه آب نيز به هزار و 300 مترمکعب کاهش پيدا مي کند و در سال 1410 اين ميزان به کمتر از هزار متر مکعب خواهد رسيد. متأسفانه از اتفاقاتي که رخ داده به هيچ وجه درس نمي گيريم، در استان گلستان امروز تالاب هاي بين المللي خشک شده اند و نه تنها منبع ريزگرد خواهند بود بلکه منشاء ريزنمک ها که زندگي و کشاورزي مردم را از بين مي برد، مي شود.عباسعلي قزل سوفلو، رييس پژوهشکده محيط هاي خشک کشور هم با تأکيد براينکه کشاورزي مشکلات زيادي را براي منابع آبي ايجاد کرده است، اظهار کرد: اگر بخش کشاورزي، يک دهم ميانگين رشد جامعه پيشرفت مي کرد، مشکلات امروز به وجود نمي آمد. وي با تأکيد بر وقوع پديده تغيير اقليم، عنوان کرد: رخ دادن اين پديده نيازي به ثابت کردن ندارد، اين مسئله خارج از اختيار ماده بوده و با روند صنعتي شدن و ازدياد گازهاي گلخانه اي به طور مداوم تشديد مي شود.وي به تبعات اجتماعي اين پديده نيز اشاره کرد و گفت: تغييرات اقليمي به همراه افزايش جمعيت و نياز بيشتر به مواد غذايي موجب مهاجرت مردم به برخي از مناطق شده که گلستان طي سالها يکي از مقاصد مهاجران بوده و هست. از طرفي به دليل بروز اين پديده بسياري از روستاييان به شهرها آمدند و مصرف در تمامي بخش ها بيشتر شده است.وي مهم ترين دغدغه و چالش در مقوله آب را ارزان بودن و توجه نکردن به ارزش اقتصادي آن برشمرد و تأکيد کرد: تا زماني که آب به هزينه بسيار کم در اختيار ساير بخش ها از شرب تا کشاورزي و صنعت، قرار مي گيرد نبايد انتظار داشته باشيم که مصرف، مديريت شود.معاون حفاظت و بهره‌برداري شرکت آب منطقه اي استان يکي از نکات حائز اهميت در موضوع آب را اقتصادي بودن آن برشمرد و گفت: هنوز به اين مسئله فکر نکرده ايم که اين سرمايه را چگونه تبديل به ثروت کنيم و راهکارهايي براي آن بيابيم، آب هميشه در همه مقوله ها خيلي ساده در دسترس قرار گرفته است.محسن حسيني با اشاره به اينکه نصب کنتورهاي هوشمند بر روي چاه هاي آب يکي از راهکارهاي مديريت مصرف و جلوگيري از برداشت غيرمجاز و بي رويه است، ادامه داد: در استان قريب به 20 هزار حلقه چاه مجاز وجود دارد که 4 هزار حلقه برقي شده و 800 حلقه نيز داراي کنتور هوشمند هستند و برنامه اين است که تا پايان سال به هزار و 200 حلقه افزايش پيدا کند.وي در بخش ديگر صحبت هاي خود تأکيد کرد: تنها نسخه نجات بخش آب کشور تأکيد بر تأمين نيازهاي پايه است، با توجه به اين مسئله کشاورزي را نمي توان تعطيل کرد اما مي توان مصرف را در اين بخش مديريت کرد و کاهش داد.