هندوانه؛ گیاهی کم‌آب‌بر یا اسرافکار منابع آبی؟

علیرضا کیانی، عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی گلستان در مصاحبه‌ای پیرامون ابهامات کشت هندوانه، ادعای آب‌بر بودن شدید این گیاه و ضرر اقتصادی صادرات آن را رد کرد.
به گزارش روابط‌عمومی و امور بین‌الملل مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، کیانی در پاسخ به ادعای مصرف ۵۰۰ لیتر آب برای هر کیلو هندوانه، با استناد به آمار سال زراعی ۱۴۰۰-۰۱ وزارت جهاد کشاورزی و مطالعات میدانی، اعلام کرد که هندوانه در مقیاس ملی به طور میانگین در هر هکتار ۴۸۰۰ مترمکعب آب مصرف کرده و به‌ازای هر کیلوگرم حدود ۱۴۰ لیتر آب می‌طلبد؛ عددی که در استان گلستان به ۸۷ لیتر کاهش می‌یابد.
وی اشاره کرد که در مقایسه با محصولاتی نظیر پنبه، سویا، گوجه‌فرنگی و خیار، هندوانه جزو گیاهان کم‌مصرف‌تر است و در مقیاس استانی، پذیرفتن عدد ۵۰۰ لیتر به معنای ۲۰ بار آبیاری مرسوم در هکتار است که با واقعیت‌های کشاورزی سازگار نیست.
کیانی ادامه داد؛ در بخش درآمد و ارزآوری، وی با اشاره به صادرات ۴۰۲ هزار تن هندوانه در فروردین و اردیبهشت ۱۴۰۰، تصریح کرد که این میزان صادرات حدود ۸۸ میلیون دلار ارزآوری داشته است.
وی گفت؛ حتی در صورت پذیرش حداکثر مصرف آب (۵۰۰ لیتر)، فروش آب خام تنها ۸.۳ میلیون دلار درآمد می‌داد؛ بنابراین فروش هندوانه حدود ۱۰۰۰ درصد سودآورتر از فروش آب خام است، هرچند که صرف ارزآوری نباید توجیه کننده صادرات در کشوری با کمبود منابع آبی باشد.
کیانی در خصوص ارزش غذایی در پاسخ به مقایسه کالری گندم و هندوانه خاطرنشان کرد که اگرچه کالری هر کیلو هندوانه (۳۰۰ کالری) کمتر از گندم (۳۴۰۰ کالری) است، اما تولید این محصول در مساحت مشخص بسیار بالاتر است.
وی با استناد به الگوی کشت ۱۴۰۲-۱۴۰۳ استان گلستان، مقدار تولید هندوانه را ۵۵ تن و گندم را ۴.۱ تن در هر هکتار دانست که در نتیجه، کالری تولیدی از هر هکتار کشت هندوانه حدود ۱۹ درصد بیشتر از گندم است.
عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی گلستان در جمع‌بندی مطالب خود تأکید کرد که هدف از این گفتار و تحلیل، جایگزینی هندوانه با کشت‌های راهبردی نظیر پنبه و سویا نیست، اما کاهش سطح کشت هندوانه به دلیل سهم ناچیزی که در مصرف آب دارد (حدود ۴۰۰ میلیون متر مکعب یا کمتر از ۱ درصد کل آب کشاورزی کشور)، به هیچ وجه رافع مشکل کم‌آبی کشور نخواهد بود.